Ja, maar dat zal iedereen wel hebben. De kunst van het jezelf bagatelliseren
“Ja, maar dat zal wel iedereen hebben.”
Herken je die zin? Je zegt net dat je iets niet fijn vindt, en voor je het doorhebt haal je het zelf alweer onderuit. Dit heet jezelf bagatelliseren, en het is een hardnekkig patroon dat ik in mijn praktijk tegenkom.
In werkelijkheid is het een manier om niet te hoeven voelen wat er echt speelt.
Wat is jezelf bagatelliseren?
Jezelf bagatelliseren is je eigen gevoel kleiner maken dan het is, meestal binnen dezelfde ademtocht waarin je het uitspreekt. Het voelt als bescheidenheid of relativeringsvermogen. In werkelijkheid is het een manier om niet te hoeven voelen wat er echt speelt.
Het gebeurt vaak zo snel dat je het zelf niet meer doorhebt. Iemand vraagt hoe het gaat, je zegt “druk, maar dat heeft iedereen” terwijl je eigenlijk uitgeput bent. Een collega doet iets vervelends, je denkt “zo erg is het ook weer niet” terwijl je je juist genegeerd voelt.
Waar dit patroon vandaan komt
Bij cliënten zie ik dit patroon vaak ontstaan in een omgeving waarin er weinig ruimte was voor het eigen gevoel. Misschien moest je vroeger sterk zijn voor een ouder. Misschien leerde je dat klagen niet mocht, of dat anderen het al zwaar genoeg hadden. Wat er ook aan vooraf ging, het resultaat is hetzelfde: je hebt jezelf aangeleerd om altijd door te gaan en positief te blijven, ook als dat niet is wat je voelt.
De rekening daarvoor komt later. Als je jarenlang over je eigen gevoel heen stapt, wordt het steeds lastiger om te voelen wat je eigenlijk nodig hebt. Je raakt jezelf kwijt in het aardig zijn voor anderen.
Onder dat ene zinnetje zat eigenlijk verdriet
Wat er gebeurt als je het patroon doorbreekt
Ik werkte laatst met een vrouw die precies dit patroon liet zien. Ze noemde iets dat haar dwarszat, en binnen één zin bagatelliseerde ze het weer. Ik liet haar terughoren wat ze net had gezegd.
Ze schrok. Herkende het meteen.
Onder dat ene zinnetje zat verdriet. Niet omdat er iets groots was gebeurd, maar omdat ze zichzelf al zo lang niet serieus had genomen dat het gewoontegedrag was geworden. Ze wist niet eens meer dat ze het deed.
Wat er toen gebeurde was bijzonder om getuige van te zijn: ze voelde zich voor het eerst in tijden serieus genomen. Door zichzelf.
Dit is de kern van mijn werk. Je gaat niet nadenken over waarom je iets doet, je voelt wat er onder een patroon ligt. Zodra dat gevoeld en erkend wordt, verliest het patroon zijn grip.
Hoe je dit patroon zelf herkent
Een paar vragen om bij jezelf na te gaan:
- Zeg je vaak “dat zal wel iedereen hebben” of “zo erg is het niet” direct nadat je iets benoemt?
- Merk je dat je sneller naar het positieve schakelt dan dat je bij het ongemakkelijke gevoel blijft?
- Voel je je bijna schuldig als je toegeeft dat iets je raakt?
Als je bij een (of meer) van deze vragen herkenning opmerkt, is de kans groot dat je jezelf bagatelliseert. Ben niet te streng voor jezelf, het is een aangeleerde strategie die ooit functioneel was. Maar nu houdt hij je op afstand van jezelf.
